A critique of Etienne Vermeersch' reaction "[...] Muslims are characterised by little knowledge of Islam [...]" to the claim that 20% of Muslims in Flanders-Brussels '¿x?' Daesh and its way of campaigning

Last modified: 
3/12/2016
English title of the present article:
A critique of Etienne Vermeersch' reaction "[...] Muslims are characterised by little knowledge of Islam [...]" to the claim that 20% of Muslims in Flanders-Brussels '¿x?' Daesh and its way of campaigning.
Table of contents

Abstract

To begin with, I introduce the relevant survey (upon which Vermeersch reacted) by mentioning and discussing the (often contradictory) reporting thereof in (online consultable) news media. This includes manifold criticism of the quality of this survey. After this introduction, I present the reaction of philosopher Etienne Vermeersch upon a certain result of that survey, against which I utter criticism.

The 'Islamsurvey'

Discussed in this article is a survey, simplistically called "Islam Survey", conducted in September 2016 by the company iVOX, on behalf of the news agencies "VTM Nieuws" and "Humo". In what follows, it is outlined how the survey and its conclusions were displayed in news media strating from the 10th of October 2016 .

The headlines

The calendar marks the 10th of October, 2016. It's 19:02PM. The website "VTM Nieuws" has a new signboard which can give its readers one last news-kick before going to bed: 1 in 5 Muslims '¿x?' Daesh.1 Note regarding the '¿x?' in the English translation: the Dutch original of the verb in the above expression (represented here by '¿x?') takes an important place in the present article and reads "heeft begrip voor". The '¿x?' represents the language confusion which has reportedly arisen in the Dutch original; and which will be discussed later on in the present article under the section The 'Islamsurvey' > The ambiguous expression '¿x?'.

Such reads the unnuanced headline. An introductory paragraph follows: One out of five Moslims in Flanders and Brussels '¿x?' Daesh (ISIL) and its way of campaigining. This result appears from a survey of VTM NIEUWS and HUMO. Striking: Daesh harvests the highest '¿x?' in elderly Muslim men in Flanders. The survey also shows that more than half of the the respondents think that non-Muslims have too little '¿x?' Muslims.1 De online newspaper "De Morgen" has, in its turn, published this 'news' half an hour later. By 19:35PM, it publishes the following headline: One in five muslims '¿x?' Daesh and its way of campaigning. Vermeersch not surprised: "Muslims are characterized by little knowledge of Islam".2 Subsequently, an introductory paragraph: In Flanders, one in five Muslims '¿x?' Daesh and the way in which the terrorist organization campaigns. Such is shown by a survey of VTM Nieuws and Humo.2 At exactly the same time (19:35PM) the news website "HLN" takes its turn: One out of five Moslims in Flanders and Brussels '¿x?' Daesh and its way of campaigning.3 The popularising news website "Humo" publishes the claim on 11 October 2016, at 6AM: Humo's big Islam-survey (1): 'One in five Muslims '¿x?' Daesh'.4

Academic criticism

Soon after its publication, the quality of the survey, which is not questioned in the mentioned news items, comes under attack by the reply of several academics:
  • 11 October 2016 (09:01AM) @ Canvas: Yasmien Naciri, student at the University of Antwerp regrets the lack of scientific rigour in the research, demonstrates a contradiction in it and points out the ambiguousness in formulation. Professor Gert Peersman supports her in her criticsm by saying that such research might better be replaced by academical, peer-reviewed research;5
  • 12 October 2016 @ DeWereldMorgen: Professor at the University of Leuven (KU Leuven) and the University of Amsterdam, sociologist Orhan Agirdag,6 raised critical questions vis-à-vis the research, and described it as "bullsh*t";7
  • 12 October 2016 @ De Morgen: Professor of sociology at the Vrije Universiteit Brussel, Dirk Jacobs, and professor of methodology at the same university, Dimokritos Kavadias, criticize the survey and demonstrate contradictions in it;8
  • 12 and 13 oktober 2016 @ De Standaard: Three sociologists, amongst which again Orhan Agirdag, raise questions regarding the reliability of the research.9
After the received criticism, VTM Nieuws uploads the following two Dutch-language documents for consultation:

The ambiguous expression '¿x?'

As listed above, much academic criticism can be read about this study. Nevertheless I would like to further examine what is most likely the most prominent issue with the whole research and its media coverage: the ambiguity of the expression '¿x?' [Originally in Dutch: "begrip hebben voor"] and the therewith related problematic proposition in the survey. For this reason, I would like to take the liberty to transcribe and translate how student and chairwoman of the aid organization "Amana Trust", Yasmien Naciri, excellently addressed this issue in the previously mentioned video-footage which appeared on Canvas on 11 October 2016. Yasmien Naciri: What I find foremost strange is to what conclusions they have come. And then I'm actually not referring particularly to the article in Humo, but how the media has dealth with it.

[Interviewer] Bart Schols: What do you mean?

Yasmien Naciri: Yes, to give an example. The headline itself: "20% of the Muslims '¿x?' Daesh". If you then, further on in the survey, look at the results, then you see that 92% of the respondents is against violence. So then: you don't need to be an expert in statistics to realize that this is a contradiction.

[Interviewer] Bart Schols: That 20%, it remains a remarkable number, right?

Yasmien Naciri: Yes, but 92% is against violence. And then I ask myself: how can 92% be against violence, but 20% still stand behind Daesh?

[Interviewer] Bart Schols: And do you have an explanation for this yourself?

Yasmien Naciri: Yes, I think that the foremost cause is language confusion. To give an example. Yes, there is talk of '¿x?'. People can understand that there is war and understand the consequences thereof, but of course not have '¿x?' for the actions that are being undertaken ...

[Interviewer] Bart Schols: That is thus not the same as sympathy.

Yasmien Naciri: Yes, exactly.5
Now note the reply of Jörgen Oosterwaal, editor-in-chief of Humo, which follows immediately after the previous: [Interviewer] Bart Schols: Jörgen?

[Editor-in-chief Humo] Jörgen Oosterwaal: Absolutely. Of course. That is evidently so. But on Twitter that becomes sympathy, support ... That is something very different. You ought to look in the dictionary "Van Dale" to see what "understanding" means. Understanding means that you're trying to follow a line of thought. '¿x?'. That is of course something completely else than ... If it appears from such a survey that 20% '¿x?' Daesh, then that doesn't mean that 1 in 5 of the Muslims suddenly stands with an ax in front of the door here ... that's something completely different.5
Jörgen is arguing here that the idiom '¿x?' definitely not means "to have sympathy for" or "supporting". Instead, he claims that the idiom '¿x?' merely means "follow a line of thought of". But the question remains: about which reasoning are we talking here? Let's take a step back and look at the original statement from the survey: I do not '¿x?' Daesh and its way of campaigning.10 I don't see any specific line of thought present here in the inquiry, so how should I know wheter I can "follow a line of thought", if I don't know which line of thought is concerned? Should I then, when this proposition arose in the survey, say that I agree or disagree with this statement? Wouldn't it then have been better if it would also have been investigated what the respondents actually thought that the only line of thought of "Daesh and its way of campaigning" specifically entails; or simply have made such a purported line of thought explicit in the survey?

By the way: if what we are talking about is "to follow a line of thought of", this seems quite contradictory with later statements of Jörgen Oosterwaal, in that same interview,11 which adds to the impression that he, as a editor-in-chief of a populistic magazine, is completely not interested in decent and careful research.

To make the proposition from the survey even more problematic, it also contains a negation: I do not '¿x?' Daesh and its way of campaigning.10 Such a negation is also an absolute no-go in a sociological survey (as mentioned in the academic criticism summed up above) since it creates confusion.

Further more, the proposition is composed of two different parts (again problematised in the academic criticism listed above).

One could therefore ask oneself why so many news agencies report about such a vague and ambiguous claim (corresponding to a vague statement from a non-scientific survey) foremost without any criticism.

It is also interesting to note how imam Brahmi Laytouss interprets the expression '¿x?' exactly oppositely as to how editor-in-chief of Humo, Jörgen Oosterwaal, had claimed everybody should have understood it. Laytouss claimed that what is concerned here, is "sympathy" nevertheless: It is worrisome to see that ... yes, the sympathy for a terroristic movement is so high.2 Apparently, Brahim Laytouss, didn't stand alone in this interpretation. The news agency De Standaard equally shifted to an interpretation which can only be obtained on a Twitter-level according to Jörgen Oosterwaal. This appears from its headline: Sympathy for Daesh mostly because of ignorance.12 Then again, a comment of a reader named "Michael" at DeWereldMorgen, went out the other direction (not implying "support" or "sympathy"): '¿x?' also seems linguistically undesireable to me, certainly if a part of your respondents have a language deficiency. It ['¿x?'] can easily be explained as 'understand, comprehend' (as a psychological process), and not as "supporting'. For example: "I '¿x?' that the affected workers are furious, but I do not think that they should cause destruction."7 From the reporting of VTM Nieuws we can extract yet another interpretation of '¿x?'. According to them, "approach somebody with more suspicion" is the opposite of '¿x? a person'.13 This definition seems to be far off from following someone's line of thought.

So, even though VTM Nieuws and Humo are the two entities which have ordered this study, their interpretations of the result are seemingly very different.

Confusion abound, to say the least. Perhaps a philosopher can create some clarity, you'd think? VTM Nieuws seemed to think the same. In what follows, I will reproduce the reaction of philosopher Etienne Vermeersch, which was also reported through various news channels; to subsequently criticise his reaction.

Etienne Vermeersch' reaction

The reaction of philosopher Etienne Vermeersch to this commotion was brief and, in my opinion, not to the point. VTM Nieuws conducted an interview with him, of which the transcription at its website (10 October 2016, 19:02PM; in the same article as the original reporting of the survey; cf The 'Islamsurvey' > The headlines), with corresponding video, reads as follows: Philosopher Etienne Vermeersch doesn't startle by these numbers. "Muslims are characterised by little knowledge of Islam", he says. "They don't know Islam and its history. I think it's foremostly ignorance."1 As a clarification (not to represent anything without any context) I will display the full video-interview, which I transcribed below:

[Reporter] Sarah Jacobs: Brussels, Paris, Nice. A host of attacks. All committed by Daesh in the name of Islam. It is the cause of the fact that more than half of the Muslims have the impression that Westerners do not trust them.

Etienne Vermeersch: That is understandable of course. The people ... yes, the people have ... most people have the idea yes ... what is called in Latin: "ex uno disce omnes": from one you all learn. Well, that is not true of course. There are some people who do horrible things, and the majority of Muslims don't do horrible things.

[Reporter] Sarah Jacobs: Yet there are a whole lot of Muslims that '¿x?' Daesh. According to Vermeersch, this is because they themselves know too little of Islam.

Etienne Vermeersch: Muslims are characterised by little knowledge of Islam. So ... they don't know what's happening. They don't know Islam. They don't know its history. They don't know which consequences all of that can have. So I think that it is foremost ignorance.

[Reporter] Sarah Jacobs: Imams and Muslim schools can improve that knowledge. That is also what imam Brahim Laytouss, from Ghent, says.

[Gentse imam] Brahim Laytouss: I think that, over the course of the last years, we haven't done enough there regrettably. That we indeed have to be responsible to say: yes, look, that has to be taken into account. It is worrisome if you see that ... yes, the sympathy for a terroristic movement is so high.2
This reaction, together with the video-interview, gets adopted half an hour later (19:35PM) by HLN. Here, Vermeersch is even called a "specialist" with regards to the matter: Specialists are not startled by these results. According to them, many Muslims do not know the Koran well and imams also not explain the book enough. "Muslims are characterised by little knowledge of Islam", says moral philosopher Etienne Vermeersch to VTM Nieuws. "So they don't know what's happening. They don't know Islam and its history. They don't know which consequences all of that can have. So I think that it is foremost ignorance." The next day, De Standaard picks up with more of the same. Once again, Vermeersch is portrayed as a "specialist" whose expectations, such is insinuated, were congruent with the results of the investigation: Twenty percent of Muslims '¿x?' the terror of Daesh. This result appears from research of VTM NIEUWS and HUMO. That is a lot, but specialists are not startled by these results. According to them, the reason of this is that many Muslims do not know the Koran well, and imams also do not explain it enough. "Muslims are characterised by little knowledge of Islam", says moral philosopher Etienne Vermeersch. "They don't know Islam and the history."[...]12

Logical analysis

What is Vermeersch actually saying there? Let's have a look at two of the claims which Vermeersch makes:
  • Muslims are characterized by little knowledge of Islam.
  • They [Muslims] do not know Islam and its history.
Vermeersch calls these two premisses the causal explanation of the following claim (which he, such is insinuated, already had expected):
  • There are a whole lot of Muslims that '¿x?' Daesh.
As a pedagogical tool, this can be retrospectively poured into the following argumentation scheme:
  • (Premise) Muslims are characterized by little knowledge of Islam.
  • (Premise) They [Muslims] do not know Islam and its history.
  • (Conclusion) ⇒ There are a whole lot of Muslims that '¿x?' Daesh.

My criticism of Etienne Vermeersch' reaction

For starters, Vermeersch doesn't show any interest to touch upon the extremely low quality of the research, or is perhaps unaware of it. Also with regards to the ambiguity or lack of meaning in the expression '¿x?' in the following, he doesn't seem to be troubled: Yet there are a whole lot of Muslims that '¿x?' Daesh. According to Vermeersch, this is because they themselves know too little of Islam. In what follows, I pose questions with regards to the reasoning of Vermeersch.

Vermeersch: '[...] Muslims are characterised by little knowledge of Islam. [...]'

About what type of knowledge is Vermeersch talking here? If it concerns academic (for example historical) knowledge, and he thus compares Muslims in general with academics that are specialised in Islam, then everybody can see the plausibility of this. But how would Vermeersch see this as a direct cause of the claim that "There are a whole lot of Muslims that '¿x?' Daesh"? These two things (the, according to Vermeersch, lack of knowledge on behalf of Muslims with regards to the history of Islam on the one hand; and '¿x?' for Daesh on the other hand) could be able to exist unconnected, according to me?

Further more: if Vermeersch is not talking about "knowledge" here in the meaning of academic knowledge, but for example about "knowledge of" in the meaning of an inner familiarity ... how could it then be possible that Muslims are characterised by little knowledge of Islam? Against which population does Vermeersch compare Muslims then? I would think that, if any certain population would have much such inner knowledge of Islam, it would most definitely be Muslims (exactly the opposite of Vermeersch' claim)? Muslims are namely per definition characterized by a certain familiarity with, adherence to, or appreciation of Islam.

Vermeersch: '[...] Muslims do not know Islam and its history. [...]'

With regards to the claim that "Muslims do not know Islam", cf. my criticism above.

Now Vermeersch appears to indeed specify that the "knowledge" in his above-mentioned claim "Muslims are characterised by little knowledge of Islam" should be understood as knowledge of "history of Islam". Again my criticism: how does Vermeersch intends to see this as the cause for the claim "There are a whole lot of Muslims that '¿x?' Daesh"? I can honestly not see the imperative connection.

Conclusion

It remains a question as to why Vermeersch insinuates that primarily Muslims have little historical knowledge of Islam.

By the way: is Vermeersch talking here about Muslims in Flanders-Brussels; or is he speaking about Muslims globally? In the second case it might be that this purported lack of knowledge of Islam might not be applicable to Muslims in Flanders-Brussel (while that is the target group of the survey).

Is it not better (and more careful) to make a broader statement in that a poor level of knowledge, with regards to any religion, can be generalized to all population groups, in a Socratic way? To quote Andreas Kaploni, chairman of the Arabic and Islamic Studies at the Ludwig-Maximilans University: Naturally, most people don't know very much about Islam.14 And, on the same note, do most people not know a lot about Christianity, about Judaism, or about any other religion. But by no means is that any evidence as to saying that the adherents of a religion are characterised by little knowledge of that religion (or in casu: that "Muslims are characterised by little knowledge of Islam"). Further more, it is far from clear what type of knowledge is being spoken about. Even if mere historical knowledge is concerned, there remains a broad range of, yet to be specified, possibilities.

To beat a dead horse: even if there were such evidence, would that be enough as an explanation for the (by the way unscientific) claim that many people from a certain population group '¿x?' Daesh? I hope not. Unfortunately VTM Nieuws (and afterwards, by means of the art of copying, a number of other Belgian media) chose a philosopher who thought it would be an adequate explanation.

A thought-experiment to round off: imagine that there was being gauged at '¿x?' (whatever that may mean) for other violent organisations or groupings; let's take the example of neo-nazis in Germany.15 Imagine that a survey would be held in a population representative for Christians in Germany, investigating '¿x?' for neo-nazis. Would any such '¿x?' then be explained by a lack of historical knowledge of Christianity in Christians? I don't think so.

Or as an alternative thought-experiment (in case that the abuse of Christianity is ought to be not enough explicitly visible in nazism or neo-nazism): what if one replaces neonazism by another truly-existing or hypothetical violent organisation XYZ which wrongfully, in name of Chrsitianity, sows terror. Think e.g. about some sort of a Ku Klux Klan type-of-movement, e.g. called "Christian State". Would one then be satisfied with the here-below displayed explanation, analogue to that of Vermeersch?
  • (Premise) Christians are characterized by little knowledge of Christianity.
  • (Premise) They [Christians] do not know Christianity and its history.
  • (Conclusion) ⇒ There are a whole lot of Christians that '¿x?' XYZ (some terror-organisation which wrongfully sows terror in name of Christianity) and its way of campaigning.
I don't think so, and that counts for any religion which one wishes to fill in above.

Actually, it's quite flabbergasting to notice that, if Vermeersch' reasoniong would be correct, the following would apparently be considered evidently:

  • The more you study the knowledge of your religion, the less you can "follow the line of thought" (according to the interpretation of Jörgen Oosterwaal, whatever that may mean) of organisations that sow terror in name of that religion and their way of campaigning.
  • If many people pertaining to that religion nevertheless can "follow the line of thought" of that terror-organisation and its way of campaigning, then the simple cause of this is that the adherents of that religion are characterized by little historical knowledge of their religion.
Dear Etienne Vermeersch, would you be able to present any evidence for these reasonings (as well as a clarification of your formerly mentioned premises)? After all, they seem to be everything but evident to me.

Inset: a reply by Vermeersch to my above mentioned questions

On 17 November 2016, I received the following friendly but short reply by Vermeersch in my mailbox, in which he seems to pass on the guilt to the media: The interview for VTM was a brief excerpt from a speech of about 10 minutes long, during which my statements were clarified. It therefore makes no sense to draw conclusions thereof.16
Nederlandse titel van het onderhavige artikel:
Een kritiek op Etienne Vermeersch' reactie "[...] Moslims zijn gekenmerkt door weinig kennis van de islam [...]" op de claim dat 20% van de moslims in Vlaanderen-Brussel begrip heeft voor IS en haar manier van actie voeren.
Inhoudstafel

Korte inhoud

Vooreerst introduceer ik de betrokken enquête (waarop Vermeersch reageerde) door het vermelden en bespreken van (vaak contradictorische) verslaggevingen ervan in (on-line raadpleegbare) nieuwsmedia. Dit omvat ook veelvuldige kritiek op de kwaliteit van deze enquête. Na deze inleiding presenteer ik de reactie van de filosoof Etienne Vermeersch op een bepaald resultaat van deze enquête, waarop ik kritiek uit.

De 'Islamenquête'

Ter sprake in dit artikel is een enquête, simplistisch genaamd "Islamenquête", gevoerd in September 2016 door het bedrijf iVOX, in opdracht van "VTM Nieuws" en "Humo". In wat volgt wordt aangestipt hoe de enquête en haar conclusies vanaf 10 oktober 2016 weergegeven werden in nieuwsmedia.

De nieuwskoppen

Het is 10 oktober 2016, 19:02 uur 's avonds. De website "VTM Nieuws" heeft een nieuw uithangsbord die haar lezers nog een laatste maal voor het slapen een nieuws-kick kunnen geven: 1 op de 5 moslims heeft begrip voor IS.1 Zo heet de ongenuanceerde headline. De introductieparagraaf volgt: Eén op de vijf moslims in Vlaanderen en Brussel heeft begrip voor Islamitische Staat (IS) en haar manier van actievoeren. Dat blijkt uit een enquête van VTM NIEUWS en HUMO. Opvallend: het meeste begrip oogst IS bij oudere moslimmannen in Vlaanderen. Uit de enquête blijkt ook dat meer dan de helft van de ondervraagden vindt dat niet-moslims te weinig begrip hebben voor moslims.1 De online nieuwskrant "De Morgen" heeft dit 'nieuws' al een half uur later op haar beurt gepubliceerd. Tegen 19:35 uur publiceert zij de volgende headline: Een op de vijf Vlaamse moslims heeft begrip voor IS en haar manier van actievoeren. Vermeersch niet verrast: "Moslims zijn gekenmerkt door weinig kennis van de islam".2 Vervolgens komt een introductieparagraaf: In Vlaanderen heeft een op de vijf moslims begrip voor Islamitische Staat en de manier waarop de terreurorganisatie actievoert. Dat blijkt uit een enquête van VTM Nieuws en Humo.2 Op exact hetzelfde tijdstip (19:35 uur) volgt ook "HLN": Een op de vijf Vlaamse moslims heeft begrip voor IS en haar manier van actievoeren.3 De populariserende nieuwswebsite "Humo" publiceert de claim op 11 oktober 2016, om 6 uur 's morgens: Humo's grote Islam-enquête (1): 'Eén op de vijf moslims heeft begrip voor IS'.4

Academische kritiek

Snel na haar publicatie komt de kwaliteit van het onderzoek, waar in de bovenvermelde nieuws-items geen vragen bij worden gesteld, onder vuur te liggen door repliek van verschillende academici:

  • 11 oktober 2016 (09:01 uur) @ Canvas: Yasmien Naciri, studente aan de Universiteit Antwerpen, betreurt de onwetenschappelijkheid van het onderzoek, toont er een tegenstrijdigheid in aan en duidt ook op de dubbelzinnigheid in formulering. Professor Gert Peersman steunt haar daarbij door te zeggen dat zulk onderzoek beter door academisch, peer-reviewed onderzoek wordt vervangen;5
  • 12 oktober 2016 @ DeWereldMorgen: Professor aan de KU Leuven en de Universiteit van Amsterdam, socioloog Orhan Agirdag,6 stelde zich vele vragen bij het onderzoek, en beschreef het als "bullsh*t";7
  • 12 oktober 2016 @ De Morgen: Professor sociologie aan de VUB, Dirk Jacobs, en docent methodologie aan dezelfde universiteit, Dimokritos Kavadias, bekritiseren het onderzoek en tonen er een tegenstrijdigheid in aan;8
  • 12 en 13 oktober 2016 @ De Standaard: Drie sociologen, waaronder opnieuw Orhan Agirdag, stellen zich vragen bij de betrouwbaarheid van het onderzoek.9
Na verkregen kritiek plaatst VTM Nieuws de volgende twee documenten on-line:

De dubbelzinnige formulering 'begrip hebben voor'

Zoals hierboven opgesomd valt er veel kritiek vanuit academische hoek na te lezen over dit onderzoek. Graag ga ik toch nog even in op wat waarschijnlijk het meest prominente pijnpunt van het hele onderzoek en haar mediatisering is: de dubbelzinnigheid van de formulering "begrip hebben voor" en de daarmee gepaard gaande problematische stelling uit de enquête. Daarom neem ik graag de vrijheid om te transcriveren hoe de studente en voorzitster van de hulporganisatie "Amana Trust", Yasmien Naciri, dit pijnpunt uitstekend aankaartte in het vermelde video-fragment van 11 oktober 2016 op Canvas. Yasmien Naciri: Ik vind het vooral vreemd tot welke conclusies dat ze zijn gekomen. En dan heb ik het eigenlijk niet vooral over het artikel in de Humo zelf, maar hoe de media daar eigenlijk is mee omgegaan. Om nu een voorbeeld te geven. Ten eerste: de vragen die werden opgelijst zijn enorm dubbelzinnig, sturend.

[Interviewer] Bart Schols: Hoe bedoel je?

Yasmien Naciri: Ja, om nu een voorbeeld te geven. De kop zelf: "20% van de moslims heeft begrip voor IS". Als ge dan verder ... iets verderop in de vragenlijst ... uhm ... kijkt naar de resultaten, dan zie je dat 92% van de respondenten tegen geweld is. En dan ja: je hoeft natuurlijk geen statistisch wonder te zijn om te beseffen dat hier sprake is van een tegenstrijdigheid.

[Interviewer] Bart Schols: Die 20%, dat blijft wel een opmerkelijk cijfer hé?

Yasmien Naciri: Ja, maar 92% is tegen geweld. En dan stel ik mij de vraag: hoe kan 92% tegen geweld zijn, maar nog steeds achter ... 20% nog steeds achter IS staan?

[Interviewer] Bart Schols: En heb je er zelf een verklaring voor?

Yasmien Naciri: Ja, ik denk dat het vooral ligt aan taalverwarring. Om nu een voorbeeld te geven. Ja, er wordt gesproken over begrip. Mensen kunnen begrijpen dat er oorlog is en de gevolgen daarvan begrijpen, maar natuurlijk niet begrip hebben voor de daden die dan verricht worden en de acties ...

[Interviewer] Bart Schols: Dat is dus niet hetzelfde als sympathie.

Yasmien Naciri: Ja, inderdaad.5
Let nu op de repliek van Jörgen Oosterwaal, de hoofdredacteur van Humo, die meteen na het bovenvermelde volgt: [Interviewer] Bart Schols: Jörgen?

[Hoofdredacteur Humo] Jörgen Oosterwaal: Absoluut. Tuurlijk. Dat is evident. Maar dat is zo ... op Twitter wordt dat dan sympathie, steun ... Dat is iets heel anders. Je moet eens in Van Dale kijken wat begrip betekent.17 Begrip betekent ... dat betekent dat je probeert in te komen in een redenering. Dat je begrip probeert te tonen voor iets. Dat is natuurlijk iets totaal anders dan ... Als er uit zo'n enquête blijkt dat 20% begrip heeft voor IS, dat betekent niet dat er ineens 1 op 5 van de moslims hier met een hakbijl voor de deur staat ... dat is totaal iets anders.5
Jörgen probeert hier te betonen dat het idioom "begrip hebben voor" geenszins "sympathie hebben voor" of "steunen" betekent. Hij meent dat het idioom "begrip hebben voor" in de plaats daarvan slechts betekent "in te komen in een redenering". Dan blijft toch wel de vraag: over welke redenering hebben we het hier dan eigenlijk? Gaan we even terug naar de originele stelling uit de enquête: Ik heb geen begrip voor IS en haar manier van actie voeren.10 Ik zie hier eigenlijk helemaal geen redenering aan bod komen in de vraagstelling, dus hoe zou ik dan moeten te weten komen of ik "in een redenering kan inkomen", als ik niet weet over welke redenering het gaat? Moet ik dan, wanneer deze stelling aan bod kwam in de enquête, zeggen dat ik het eens ben met deze stelling of juist niet? Zou men dan eigenlijk niet beter ook onderzocht hebben wat de bevraagden eigenlijk dachten dat dé enige redenering van "IS en haar manier van actie voeren" juist zou inhouden; of die redenering expliciet hebben gemaakt in de enquête?

Terloops: als het hier gaat om het "inkomen in een redenering", is dit trouwens moeilijk te rijmen met latere uitspraken van Jörgen Oosterwaal, in datzelfde interview,18 wat nog meer de indruk wekt dat hij als hoofdredacteur van een populistisch magazine eigenlijk helemaal niet geïnteresseerd is in deftig en voorzichtig onderzoek.

Om de stelling uit de enquête nog problematischer te maken, bevat ze ook nog een negatie: "Ik heb geen begrip voor IS en haar manier van actie voeren"10 Zulk een negatie is ook een absolute no-go is in een sociologische enquête (zoals vermeld in de hierboven-opgesomde academische kritiek) aangezien het voor verwarring zorgt.

Bovendien bestaat de stelling uit twee verschillende delen (weerom ook geproblematiseerd in de hierboven-opgesomde academische kritiek).

Men kan zich dus afvragen waarom zovele nieuwsmedia over zulk een vage en dubbelzinnige claim (corresponderend met de vage stelling uit een onwetenschappelijke enquête) vooreerst zonder enige kritiek berichten.

Het is ook interessant om op te merken hoe imam Brahim Laytouss de verwoording van het idioom "begrip hebben voor" exact tegenovergesteld interpreteert als datgene wat hoofdredacteur van Humo, Jörgen Oosterwaal, meent dat iedereen er onder zou moeten verstaan. De heer Laytouss meende letterlijk dat dit net wél over "sympathie" ging: Dat is wel verontrustend als je ziet dat ... ja, de sympathie voor een terreurbeweging zo hoog is.2 Brahim Laytouss was blijkbaar niet de enige. De Standaard vervalt blijkbaar ook tot een interpretatie die volgens Jörgen Oosterwaal slechts op Twitter-niveau kan bereikt worden. Blijk daarvan uit haar nieuwskop: Sympathie voor IS vooral uit onwetendheid.12 Een lezer-reactie op DeWereldMorgen van een zekere "Michael" gaat dan weer niet in de richting van "steun" of "sympathie" uit: "Begrip hebben voor" lijkt me taalkundig ook ongewenst, zeker als je een bevolkingsgroep wil peilen waarvan een deel taalachterstand heeft. Het ["begrip hebben voor"] kan gemakkelijk als 'begrijpen, verstaan' (als psychologisch proces) geduid worden, en niet als 'steunen'. Bijvoorbeeld: "Ik heb er begrip voor dat de getroffen werknemers woest zijn, maar ik vind niet dat ze vernielingen moeten veroorzaken."7 Uit de verslaggeving van VTM Nieuws kunnen we nóg een andere interpretatie van "begrip hebben voor" halen. Volgens hen is "iemand benaderen met meer argwaan" het tegenovergestelde van "begrip hebben voor iemand".19 Deze definitie lijkt zeer ver af te wijken van het volgen van iemands redenering.

Dus, hoewel VTM Nieuws en Humo de twee entiteiten zijn die deze studie hebben besteld, zijn hun interpretaties ervan blijkbaar zeer verschillend.

Verwarring alom dus. Misschien kan een filosoof er wat duidelijkheid in scheppen, had u gedacht? VTM Nieuws leek hetzelfde te denken. In wat volgt zal ik de reactie van filosoof Etienne Vermeersch aan het bod laten komen, die eveneens in verscheidene nieuwsmedia werd bericht; om zijn reactie vervolgens te bekritiseren.

Etienne Vermeersch' reactie

De reactie van filosoof Etienne Vermeersch op deze commotie was kort, en naar mijn mening verre van krachtig. VTM Nieuws nameen interview met hem af, waarvan de transcriptie op haar website (10 oktober 2016, 19:02 uur; in hetzelfde artikel als de originele berichtgeving van de enquête; zie De 'Islamenquête' > De nieuwskoppen), met bijhorende video, als volgt luidt: Filosoof Etienne Vermeersch schrikt niet van deze cijfers. "Moslims zijn gekenmerkt door weinig kennis van de islam", zegt hij. "Ze kennen de islam en haar geschiedenis niet. Ik denk dat het vooral onwetendheid is."1 Ter verduidelijking (om zaken alvast niet zonder enige context weer te geven) geef ik het volledige video-interview weer, waarvan ik onderstaand een transcriptie neertypte.

[Reporter] Sarah Jacobs: Brussel, Parijs, Nice. Een resem aanslagen. Allemaal gepleegd door IS, in naam van de islam. Het zorgt ervoor dat ruim de helft van de moslims de indruk heeft dat westerlingen hen niet vertrouwen.

Etienne Vermeersch: Dat is natuurlijk wel begrijpelijk hé. De mensen hé ... ja, de mensen hebben ... de meeste mensen hebben de opvatting ja ... wat men in het Latijn noemt: "ex uno disce omnes": uit één leert ge allemaal. Wel, dat klopt natuurlijk niet. Er zijn enkele mensen die gruwelijke dingen doen, en de meerderheid van de moslims doen geen gruwelijke dingen.

[Reporter] Sarah Jacobs: Maar toch zijn er heel wat moslims die begrip hebben voor IS. Dat komt volgens Vermeersch omdat ze zelf de islam te weinig kennen.

Etienne Vermeersch: Moslims zijn gekenmerkt door weinig kennis van de islam hé. Dus uhm ... zij weten niet wat er gebeurt. Zij kennen de islam niet. Zij kennen de geschiedenis daarvan niet. Zij weten niet welke gevolgen dat allemaal kan hebben. Dus ik denk dat het vooral onwetendheid is.

[Reporter] Sarah Jacobs: Imams en moslimscholen kunnen die kennis verbeteren. Dat zegt ook de Gentse imam Brahim Laytouss.

[Gentse imam] Brahim Laytouss: Ik denk dat we daar de voorbije jaren spijtig genoeg niet genoeg hebben gedaan. Dat we toch wel die verantwoordelijkheid moeten dragen om te zeggen: ja, kijk, daar moet rekening mee gehouden worden. Dat is wel verontrustend als je ziet dat ... ja, de sympathie voor een terreurbeweging zo hoog is.2
Deze reactie, tesamen met het video-interview, wordt een half uurtje later (19:35 uur) overgenomen door HLN. Hier wordt Vermeersch zelfs een "specialist" ter zake genoemd: Specialisten schrikken niet van de resultaten. Volgens hen kennen veel moslims de koran niet goed, en leggen de imams het boek niet voldoende uit. "Moslims zijn gekenmerkt door weinig kennis van de islam", zegt moraalfilosoof Etienne Vermeersch aan VTM Nieuws. "Dus ze weten niet wat er gebeurt, ze kennen de islam en de geschiedenis niet. Ze weten niet welke gevolgen dat allemaal kan hebben. Dus ik denk dat het vooral onwetendheid is."3 De Standaard pakt de daaropvolgende dag uit met hetzelfde. Weerom wordt Vermeersch afgeschilderd als een "specialist" wiens verwachtingen, zo wordt alweer geïnsinueerd, overeenstemden met de resultaten van het onderzoek: Twintig procent van de moslims heeft begrip voor de terreur van Islamitische Staat. Dat blijkt uit een onderzoek van VTM Nieuws en Humo. Dat is veel, maar specialisten schrikken er niet van. Het komt volgens hen omdat veel moslims de Koran niet goed kennen, en de imams het niet voldoende uitleggen. "Moslims zijn gekenmerkt door weinig kennis van de islam", zegt moraalfilosoof Etienne Vermeersch. "Ze kennen de islam en de geschiedenis niet." [...]12

Logische analyse

Wat beweert Vermeersch nu eigenlijk? Laten we eens kijken naar twee van de claims die Vermeersch maakt:
  • Moslims zijn gekenmerkt door weinig kennis van de islam.
  • Ze [moslims] kennen de islam en haar geschiedenis niet.
Deze twee premissen noemt Vermeersch de oorzakelijke verklaring van de volgende claim (die hij, zo wordt geïnsinueerd, reeds verwacht had):
  • Er zijn heel wat moslims die begrip hebben voor IS.
Als een pedagogisch hulpmiddel kan dit retrospectief in het volgende redeneerschema worden neergeslagen:
  • (Premisse) Moslims zijn gekenmerkt door weinig kennis van de islam.
  • (Premisse) Ze [moslims] kennen de islam en haar geschiedenis niet.
  • (Conclusie) ⇒ Er zijn heel wat moslims die begrip hebben voor IS.

Mijn kritiek op Etienne Vermeersch' reactie

Vermeersch toont om te beginnen geen interesse om in te gaan op de uiterst lage kwaliteit van het onderzoek, of heeft er misschien zelfs geen weet van. Ook aan de dubbelzinnigheid of betekenisloosheid van de uitspraak "begrip hebben voor IS" in het volgende lijkt Vermeersch zich niet te storen: Maar toch zijn er heel wat moslims die begrip hebben voor IS. Dat komt volgens Vermeersch omdat ze zelf de islam te weinig kennen. In wat volgt stel ik vragen bij de redenering van Vermeersch.

Vermeersch: '[...] Moslims zijn gekenmerkt door weinig kennis van de islam. [...]'

Over welke soort van kennis heeft Vermeersch het hier eigenlijk? Als het over academische (bijvoorbeeld historische kennis) gaat, en hij hier dus moslims in het algemeen plaatst tegenover academici die zich toespitsen op de islam, dan kan iedereen hier de plausibiliteit van inzien. Maar hoe wilt Vermeersch dit als rechtstreekse oorzaak zien voor de claim dat "er heel wat moslims zijn die begrip hebben voor IS"? Deze zaken (de volgens-Vermeersch gebrekkelijke kennis bij moslims m.b.t. de geschiedenis van de islam aan de ene hand, en begrip voor IS aan de andere kant) lijken mij toch los van elkaar te kunnen staan?

Daarenboven: als Vermeersch het hier niet heeft over "kennis" in de zin van academische kennis, maar bijvoorbeeld over "kennis van" in de zin van een innerlijke vertrouwdheid ... hoe zou het dan kunnen dat moslims zich kenmerken door weinig kennis van de islam? Tegenover welke bevolkingsgroep plaatst Vermeersch moslims dan? Ik zou juist denken, als één bevolkingsgroep veel zulke innerlijke kennis zou hebben van de islam, dan zouden het toch de moslims moeten zijn (exact het omgekeerde van Vermeersch' bewering)? Moslims zijn namelijk per definitie gekarakteriseerd door een zekere vertrouwdheid met, aanhang tot, of appreciatie van de islam.

Vermeersch: '[...] Moslims kennen de islam en haar geschiedenis niet. [...]'

Met betrekking tot de claim dat "Moslims de islam niet kennen", zie mijn kritiek hier bovenstaand.

Nu lijkt Vermeersch inderdaad te specifiëren dat de "kennis" in zijn bovengenoemde claim "moslims zijn gekenmerkt door weinig kennis van de islam" doelt op de kennis van "geschiedenis van de islam". Wederom mijn kritiek: hoe wilt Vermeersch dit als oorzaak zien voor de claim "Er zijn heel wat moslims die begrip hebben voor IS"? Ik zie het noodzakelijk verband eerlijk gezegd niet.

Conclusie

Het blijft een vraag waarom Vermeersch insinueert dat voornamelijk moslims weinig historische kennis hebben van de islam.

Overigens: heeft Vermeersch het hier over gebrekkige kennis inzake islam bij moslims in Vlaanderen-Brussel; of doelt hij op moslims globaal gesproken? In het tweede geval zou het kunnen dat deze zogezegde gebrekkige kennis inzake de islam niet van toepassing op de moslims in Vlaanderen-Brussel (en laat dat toch net de doelgroep van de enquête geweest zijn).

Kan men niet eerder (en voorzichtiger) een weinig aan kennis, ten aanzien van welke religie dan ook, op Socratische wijze veralgemenen naar alle bevolkingsgroepen? Om het met de woorden van Andreas Kaploni, voorzitter van de Arabische en Islamitische Studies aan de Ludwig-Maximilians-Universiteit, uit te drukken: De meeste mensen weten niet veel over de islam, dat spreekt vanzelf.20 En even-zo-goed weten de meeste mensen ook niet veel over het christendom, over het jodendom, of over eender welke andere religie. Dat betekent wel nog geenszins dat de representanten van een religie gekenmerkt zijn door weinig kennis van die religie (of in casu: dat "moslims zijn gekenmerkt door weinig kennis van de islam"). Bovendien is het verre van duidelijk welke kennis ter sprake wordt gebracht. Zelfs als het gaat over historische kennis bestaat er nog een heel spectrum aan nader te specifiëren mogelijkheden.

Om in herhaling te vallen: is deze of gene vaststelling afdoende als verklaring voor de (overigens onwetenschappelijke) bewering dat vele mensen uit een bepaalde bevolkingsgroep begrip heeft voor IS? Ik hoop het niet. Jammer genoeg heeft VTM Nieuws (en daarna, bij wijze van kopiëerkunst, een resem andere Belgische media) een filosoof uitgekozen die dat wel dacht.

Nog een gedachte-experiment om mee af te sluiten: stel dat er werd gepeild naar "begrip hebben voor" (wat dat ook moge betekenen) bij andere gewelddadige organisaties of groeperingen; neem nu bijvoorbeeld neo-nazis in Duitsland.21 Stel dat men in Duitsland een enquete afneemt bij Christenen die peilt naar het "begrip hebben voor" neo-nazis. Wordt dit "begrip hebben voor" (bij de respondenten die menen er begrip voor te hebben) dan verklaard door een gebrekkige kennis van de geschiedenis van het Christendom bij Christenen? Volgens mij niet.

En als alternatief gedachte-experiment (indien men het misbruik van het Christendom niet voldoende expliciet acht in het nazisme of neo-nazisme): wat als men het nazisme vervangt door een andere reële of hypothetische gewelddadige organisatie XYZ die misbruikelijk in naam van bijvoorbeeld het Christendom terreur zaait. Men denke bijvoorbeeld aan een of andere Ku Klux Klan beweging, e.g. genaamd "Christelijke Staat". Zou men dan voldoening nemen met de onderstaande verklaring, analoog aan die van Vermeersch?
  • (Premisse) Christenen zijn gekenmerkt door weinig kennis van het Christendom.
  • (Premisse) Ze [christenen] kennen het christendom en haar geschiedenis niet.
  • (Conclusie) ⇒ Er zijn heel wat christenen die begrip hebben voor XYZ (ene terreur-organisatie die misbruikelijk in naam van het christendom terreur zaait) en haar manier van actie voeren.
Volgens mij niet, en dat geldt voor eender welke religie die men hier invult.

Het is eigenlijk wel frappant op te merken dat, als Vermeersch' redenering juist zou zijn, het volgende blijkbaar als evidentie zou moeten gelden:

  • Hoe méér je de geschiedenis van je religie studeert, hoe minder je "in de redenering kan komen" (in navolging van Jörgen Oosterwaal, wat dat ook moge betekenen) van organisaties die terreur zaaien in naam van die religie en hun manier van actie voeren.
  • Als vele mensen behorende tot die religie dan toch "in de redenering kunnen komen" van die terreur-organisatie en haar manier van actie voeren, dan is de eenvoudige oorzaak hiervan dat de aanhangers van die religie algemeen gekenmerkt zijn door weinig historische kennis van hun religie.
Beste Etienne Vermeersch, zou u voor deze redeneringen ook enig bewijs kunnen leveren (alsook een verduidelijking voor je boven reeds geciteerde premissen)? Ze lijken immers allesbehalve vanzelfsprekend.

Aanvulling: een antwoord van Vermeersch op bovenvermelde vragen

Op 17 November 2016, ontving ik het volgende vriendelijk doch korte antwoord van Vermeersch, waarin hij klaarblijkelijk de schuld naar de media verschuift: Het interview voor VTM was een kort uittreksel uit een uiteenzetting van ca 10 minuten, waarin mijn stellingen gepreciseerd werden. Het heeft dus geen enkele zin daaruit conclusies te trekken.

Footnotes

  • 1. a. b. c. d. e. f.http://nieuws.vtm.be..., "1 op de 5 moslims heeft begrip voor IS", VTM Nieuws, 10 October 2016, at 31 October 2016.
  • 2. a. b. c. d. e. f. g. h.http://www.demorgen...., "Een op de vijf Vlaamse moslims heeft begrip voor IS en haar manier van actievoeren. Vermeersch niet verrast: "Moslims zijn gekenmerkt door weinig kennis van de islam"", De Morgen, 10 October 2016, at 31 October 2016.
  • 3. a. b. c.http://www.hln.be/hl..., Een op de vijf Vlaamse moslims heeft begrip voor IS en haar manier van actievoeren, HLN, 10 October 2016, at 31 October 2016.
  • 4. a. b.http://www.humo.be/h..., "Humo's grote Islam-enquête (1): 'Eén op de vijf moslims heeft begrip voor IS'", Humo, 10 October 2016, at 31 October 2016.
  • 5. a. b. c. d. e. f.https://www.canvas.b..., "Naciri: “De vragen waren enorm dubbelzinnig”", De Afspraak, Canvas, 11 October 2016, at 31 October 2016.
  • 6. a. b.http://www.orhanagir..., Prof. Dr. Orhan Agirdag, CV, at 31 October 2016.
  • 7. a. b. c. d.http://www.dewereldm..., Orhan Agirdag, "​5 redenen waarom Humo’s Islam-enquête bullsh*t is", DeWereldMorgen, 12 October 2016, at 31 October 2016.
  • 8. a. b.http://www.demorgen...., Dirk Jacobs & Dimokritos Kavadias, "De islam-enquête is een voorbeeld van hoe het niet moet", De Morgen, 12 October 2016, at 31 October 2016.
  • 9. a. b.http://www.standaard..., Ruben Van Lent, "'Moslimonderzoek Humo en VTM hangt met haken en ogen aan elkaar'. Sociologen kritisch voor iVox-enquête bij 500 Vlaamse en Brusselse moslims", De Standaard, 12 October 2016, at 31 October 2016.
  • 10. a. b. c. d.https://www.scribd.c..., Jaffee Brys, "Resultaten Islamenquete Editie 2016[1]" [Volledige resultaten enquête], iVOX, at 31 October 2016.
  • 11. Soon, in that same interview, he e.g. says, still about that same "number" (20%): And actually I was not so startled by this number. And I think many specialists weren't either. Because it ... yes ... it goes hand in hand, it is in line with a number of international investigations. Ruud Koopmans of the Humboldt University in Berlin has done research into attitudes of Muslims in six countries. And, from that, it appears that ... Belgium scores ... yes, quite ... quite negative therein, in a way that ... that quite a large percentage of Muslims in our country have fundamentalistic inclinations. And also that quite a large percentage of Muslims are anti-Western. What do "fundamentalistic inclinations" and "anti-Western" attitudes actually have to do with "to follow a line of thought", I then ask myself? Is it so that, when you are fundamentalistic and/or anti-Western, that you have a better ability to reason?
  • 12. a. b. c. d.http://www.standaard... / http://www.pressread..., "‘Sympathie voor IS vooral uit onwetendheid’", De Standaard, 11 Oktober 2016, at 31 October 2016.
  • 13. Cf. their reporting: The survey also shows that more than half of the the respondents think that non-Muslims have too little '¿x?' Muslims.http://nieuws.vtm.be..., "1 op de 5 moslims heeft begrip voor IS", VTM Nieuws, 10 October 2016, at 31 October 2016.

    Which, according to me, is supposed to be based on the following proposition from the survey: Non-allochtones approach Muslims with more suspicion.https://www.scribd.c..., Jaffee Brys, "Resultaten Islamenquete Editie 2016[1]" [Volledige resultaten enquête], iVOX, at 31 October 2016.
  • 14.https://www.en.uni-m..., Professor Andreas Kaploni, "Islam is not monolithic" [Lecture series], Ludwig-Maximilians-Universität München, 12 October 2016, at 2 November 2016, page 2.
  • 15. In 2015, it was roughly estimated that there were about 5,800 in Germany.

    https://www.verfassu... / https://www.verfassu..., "Verfassungsschutzbericht 2015", Bundesamt für Verfassungsschutz, Bundesministerium des Innern, p. 45.
  • 16. Translated from the original mail, in Dutch:

    Het interview voor VTM was een kort uittreksel uit een uiteenzetting van ca 10 minuten, waarin mijn stellingen gepreciseerd werden. Het heeft dus geen enkele zin daaruit conclusies te trekken.
  • 17. Wanneer men dit daadwerkelijk doet, krijgt men inderdaad de volgende eerste deel-omschrijving van het lemma (wat volgt is een kort extract, uitdrukkingen niet inbegrepen): begrip het 1 g. mv. ◦ het begrijpen, het vatten met het verstand, ≈ benul, besef (2), bevatting, apprehensie (1), inzicht: vlug, langzaam van begrip zijn vlug, langzaam iets begrijpen; [...] Deze leunt aan bij wat Oosterwaal beweert dat "begrip" inhoudt. Echter: de uitdrukking "begrip hebben voor" heeft een specifieke betekenis, die ook terug te vinden in de geraadpleegde editie, namelijk in de vijfde deel-omschrijving van het lemma: 4 g. mv. ◦ vermogen en bereidheid om het standpunt van een ander te aanvaarden, om zich in te leven in een ander: begrip hebben of tonen voor; begrip vragen voor iets of iem.; tot beter begrip van elkaar komen [...] Deze omschrijving is echter ook tweeledig, of op zijn minst vaag te noemen. Het aanvaarden van een standpunt is immers niet per sé hetzelfde als het zich inleven in een ander.

    ▸ Drs. Ton den Boon & lic. Ruud Hendrickx (main eds.), Van Dale Groot woordenboek van de Nederlandse taal, 15th edition [ISBN: 978 94 6077 222 1], 3 parts, part 1 [ISBN: 978 94 6077 223 8], Utrecht: Van Dale Uitgevers, 2015, p. 374.
  • 18. Zo zegt hij bijvoorbeeld kort later, in datzelfde interview, nog steeds over datzelfde "cijfer" (20%): En ik ben eigenlijk niet zo geschrokken van dat cijfer. En ik denk veel specialisten ook niet. Omdat het ... ja ... het gaat samen, het ligt in de lijn van een aantal internationale onderzoeken. Ruud Koopmans van de Humboldt-universiteit in Berlijn heeft in zes landen onderzoek gedaan naar attitudes van moslims. En daaruit blijkt dat ... België scoort daar ... ja, vrij ... vrij negatief in, in die zin dat ... dat bij ons een vrij hoog aantal moslims fundamentalistische neigingen hebben. En dat er ook een vrij hoog percentage moslims anti-Westers zijn. Wat hebben "fundamentalistische neigingen" en "anti-Westerse" attitudes eigenlijk te maken met het "in een redenering kunnen inkomen", vraag ik me dan af? Is het zo dat als je fundamentalistisch bent en/of anti-Westers, dat je dan een beter redeneervermogen hebt?
  • 19. Cf. hun verslaggeving: Uit de enquête blijkt ook dat meer dan de helft van de ondervraagden vindt dat niet-moslims te weinig begrip hebben voor moslims.http://nieuws.vtm.be..., "1 op de 5 moslims heeft begrip voor IS", VTM Nieuws, 10 October 2016, at 31 October 2016.

    Wat volgens mij teruggaat op de stelling uit de enquête: Niet-allochtonen benaderen moslims met meer argwaan.https://www.scribd.c..., Jaffee Brys, "Resultaten Islamenquete Editie 2016[1]" [Volledige resultaten enquête], iVOX, at 31 October 2016.
  • 20. Vertaald uit het Engels: Naturally, most people don't know very much about Islam.https://www.en.uni-m..., Professor Andreas Kaploni, "Islam is not monolithic" [Lecture series], Ludwig-Maximilians-Universität München, 12 October 2016, at 2 November 2016, page 2.
  • 21. In 2015 werd er ruw geschat dat dat er in Duitsland zo'n 5800 waren.

    https://www.verfassu... / https://www.verfassu..., "Verfassungsschutzbericht 2015", Bundesamt für Verfassungsschutz, Bundesministerium des Innern, p. 45.

Add new comment